ท้องผูก

ท้องผูก ถ่ายยาก ไม่ใช่โรคแต่เป็นปัญหาเรื้อรัง

เชื่อว่าหลายคนคงเคยมีภาวะท้องผูกหรือถ่ายยาก คิดว่าเป็นเรื่องปกติเพราะส่วนใหญ่มักเป็นแค่ชั่วคราวและไม่รุนแรง แต่ความจริงแล้วหากปล่อยไว้จนเรื้อรังอาจส่งผลเสียต่อตนเองหลายอย่าง ดังนั้นเราต้องเข้าใจถึงสาเหตุ การป้องกันและรักษา เพื่อช่วยบรรเทาให้อาการทุเลาลงได้

สารบัญเนื้อหา

ท้องผูกคืออะไร

สังเกตเมื่อเป็นท้องผูก

ใครเสี่ยงเป็นบ้าง

ท้องผูกเรื้อรัง

ปัจจัยที่ทำให้เป็นท้องผูก

วิธีแก้ปัญหาท้องผูก

เคล็ด(ไม่)ลับสำหรับคนถ่ายยาก

อาหารแก้ท้องผูก

สรุป

ท้องผูกคืออะไร

หากรู้สึกว่าถ่ายยาก ความถี่ในการขับถ่ายผิดปกติไม่สม่ำเสมอ ซึ่งปกติบางคนอาจจะถ่าย 3ครั้ง/วัน แต่สำหรับคนที่มีอาการท้องผูกจะถ่ายเพียง 3 ครั้ง/สัปดาห์หรืออาจจะน้อยกว่านั้นและทำให้การขับถ่ายเป็นเรื่องลำบากกว่าเดิม

กลับสู่สารบัญ

อาการท้องผูก

สังเกตเมื่อเป็นท้องผูก

  • มีการขับถ่ายน้อยกว่า 3 ครั้ง/สัปดาห์ หรือน้อยกว่าปกติ
  • ถ่ายยาก ต้องใช้แรงเบ่งและเวลาถ่ายมากกว่าปกติ
  • อุจจาระแข็ง ก้อนใหญ่ หรือเป็นเม็ดเล็กๆ
  • มีเลือดปนออกมา
  • แน่นท้อง รู้สึกว่าถ่ายอุจจาระไม่สุด
  • ท้องอืด มีลมเยอะ รู้สึกเกร็ง
  • รู้สึกเจ็บขณะขับถ่าย

กลับสู่สารบัญ

ใครเสี่ยงเป็นบ้าง?

เอาจริงๆท้องผูกเป็นอาการที่พบได้ทุกช่วงวัย แต่พบได้ในผู้หญิงบ่อยกว่าผู้ชายในช่วงทุกวัย โดยเฉพาะผู้หญิงที่อยู่อายุสูงกว่า 65 ปี หรือคนท้อง หลังคลอดหรือหลังผ่าตัด เนื่องจากลำไส้มีการบีบตัวน้อยลง

กลับสู่สารบัญ

ท้องผูกเรื้อรัง

จริงๆแล้วท้องผูกไม่ใช่แค่การถ่ายอุจจาระน้อยกว่า 3 ครั้ง/สัปดาห์หรือน้อยกว่านั้น แต่ขึ้นอยู่กับจำนวนครั้งและความสม่ำเสมอ ถ้ายังขับถ่ายได้ปกติ สบายๆ ไม่ต้องเบ่งอุจจาระหรือมีอาการต่างๆที่กล่าวมาข้างต้น ถึงแม้ว่าจะถ่ายน้อยลงก็ถือว่าไม่ผิดปกตินะครับ

แต่ถ้าเมื่อไหร่ก็ตามถ้ามีความรู้สึกว่าขับถ่ายยากหรือมีอาการที่กล่าวมาข้างต้น ทั้งหมดนี้บ่งบอกว่าเป็นท้องผูกอย่างแน่นอนและ ควรระวังเรื่องแทรกซ้อนต่างๆ เช่น ปวดท้อง ปวดหลัง ปวดเอว ริดสีดวงทวาร รอยฉีกรอบรูทวาร คัน ปวดและมีเลือดออกด้วย หรือเป็นลำไส้ปลิ้น เป็นต้น

ยิ่งถ้าเป็นติดต่อกัน 3 เดือน จะทำให้กลายเป็นท้องผูกเรื้อรัง ถ้าร้ายแรงกว่านั้นอาจเป็นโรคมะเร็งลำไส้ใหญ่ หรือเป็นสัญญาณเตือนของการติดเชื้อไวรัส แบคทีเรียเป็นต้น

กลับสู่สารบัญ

**ถ้ารู้สึกว่าเป็นแบบนี้นานติดต่อกัน 2 สัปดาห์ ควรรีบไปพบแพทย์เพื่อรับการตรวจทันทีนะครับ**

ปัจจัยที่ทำให้เป็นท้องผูก

  • การทำงานของลำไส้ผิดปกติ ทำงานช้า ลำไส้แปรปรวนเฉียบพลันหรือมีเนื้องอกในลำไส้
  • รับประทานอาหารที่มีกากใยน้อย ไม่ทานผักหรือผลไม้
  • ดื่มน้ำน้อย
  • ไม่ออกกำลังกายหรือเคลื่อนไหวร่างกายน้อย โดยเฉพาะผู้สูงอายุ
  • ชอบกลั้นอุจจาระ
  • ขับถ่ายไม่ถูกวิธี
  • ความเครียด คิดมากหรือไม่คุ้นเคยกับสถานที่ เช่น ไปพักค้างแรมที่อื่นเป็นเพราะไม่ชินจนต้องกลั้นไว้ขับถ่ายที่บ้าน
  • ตั้งครรภ์ คนท้อง เพราะฮอร์โมนโปรเจสเตอโรนสูงขึ้นและฮอร์โมนโมทิลินลดลง ทำให้การเลื่อนตัวในลำไส้นานขึ้นจนเกิดท้องผูก
  • กล้ามเนื้อที่ใช้ในการขับถ่าย ไม่มีแรงเบ่งหรือกล้ามเนื้อหูรูดมีการเกร็งตัวหรือไม่คลายตัวในขณะที่ขับถ่าย
  • ผลข้างเคียงของยา เช่น ยาแก้แพ้บางชนิด ยาลดความดัน ยาคุมกำเนิด
  • มีโรคประจำตัว เช่น เบาหวาน ต่อมไทรอยด์ แคลเซียมในเลือดสูง โรคทางสมอง โรคเกี่ยวกับลำไส้ มะเร็งลำไส้ใหญ่

แม้จะปรับเปลี่ยนพฤติกรรมแล้วยังไม่ดีขึ้นหรือมีผลข้างเคียงอย่างอื่นด้วย เช่น อ่อนเพลีย เหนื่อยง่าย น้ำหนักลด อุจจาระมีเลือดควรทำไงดี?

ควรรีบไปพบแพทย์เพื่อหาสาเหตุเพิ่มเติมดีกว่าและอย่าปล่อยให้กลายเป็นท้องผูกเรื้อรังนะครับ

กลับสู่สารบัญ

วิธีแก้ท้องผูกง่ายๆทำไงดี

วิธีแก้ท้องผูก

โดยเริ่มจากการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม

  • รับประทานอาหารที่กากใย ไฟเบอร์สูง โดยเฉพาะผัก ผลไม้ ธัญพืช
  • ดื่มน้ำบ่อยๆ อย่างน้อย1.5-2 ลิตร และไม่ควรปล่อยให้ร่างกายขาดน้ำ
  • หมั่นอุจจาระให้เป็นเวลาอย่างสม่ำเสมอ
  • ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ
  • งดดื่มน้ำชา กาแฟ เครื่องดื่มแอลกอฮอล์
  • หลีกเลี่ยงการใช้ยาถ่ายหรือยาระบายที่ไม่จำเป็นติดต่อกันเป็นเวลานาน หากจำเป็นต้องใช้ยาควรปรึกษาแพทย์ก่อนใช้ยาทุกครั้ง
  • ไม่ควรกลั้นอุจจาระ ให้ขับถ่ายทันทีเมื่อรู้สึกครั้งแรก โดยเฉพาะหลังตื่นนอนหรือหลังรับประทานอาหาร มักจะรู้สึกอยากขับถ่ายหลังทานข้าวประมาณ 5-30 นาที ดังนั้นควรปรับเวลาตื่นนอนให้เร็วขึ้น
  • รับประทานอาหารเช้าทุกวันเพราะจะช่วยให้กระเพาะอาหารขยายตัวแล้วไปกระตุ้นให้ลำไส้ใหญ่ทำงานทันที
  • ปรับเปลี่ยนท่านั่งขับถ่ายให้เหมาะสม คือ นั่งยองหรือนั่งงอเข่า

** ที่สำคัญไม่ควรพยายามออกแรงเบ่งเพราะอาจส่งผลให้เป็นริดสีดวงทวาร
แนะนำให้ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมของตนเองแทน **

กลับสู่สารบัญ

การผ่าตัด

เป็นทางออกสุดท้ายเมื่อแก้ท้องผูกด้วยวิธีอื่นๆไม่ได้ผลแล้ว แต่วิธีนี้ต้องปรึกษาและเข้ารับการผ่าตัดจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ เพื่อช่วยแก้ปัญหาตรงลำไส้  โดยแพทย์จะผ่าตัดเอาลำไส้ใหญ่ออก แต่จะมีผลข้างเคียงเกิดขึ้น เช่น ปวดท้อง ปวดหลัง ปวดเอว ท้องร่วง กลั้นอุจจาระไม่อยู่

แต่ถ้าหากอายุมากกว่า 45 ปี แล้วมีอาการอื่นนอกจากท้องผูก เช่น ถ่ายเป็นเลือด น้ำหนักลด คลำเจอก้อนในช่องท้อง แพทย์จะใช้กล้องส่องเข้าไปในลำไส้ใหญ่ เพื่อวินิจฉัยว่าเป็นลำไส้อักเสบ เนื้องอก หรือโรคมะเร็งหรือเปล่า

กลับสู่สารบัญ

เคล็ด(ไม่)ลับสำหรับคนถ่ายยาก

  • เมื่อตื่นเช้าขึ้นมาให้ดื่มน้ำอุ่นในตอนท้องว่าง 2 แก้ว ช่วยให้ลำไส้รัดตัว
  • ก้มตัวลงเอามือเท้าเข่าไว้พร้อมแขม่วท้อง
  • ขณะที่นั่งอยู่บนโถส้วม ให้ใช้ฝ่ามือนวดหน้าท้องวนตามเข็มนาฬิกาช่วย
  • เลือกส้วมนั่งยองดีกว่าส้วมชักโครก ถ้าที่บ้านเป็นส้วมชักโครกให้โค้งตัวด้านหน้าลงมาเพื่อให้มีแรงเบ่ง

กลับสู่สารบัญ

อาหารแก้ท้องผูก

อาหารแก้ท้องผูก

  • มะขามเปียก นำมาขยำกับน้ำก่อนเข้านอนหรือตอนเช้า หรือนำมาจิ้มเกลือทานแล้วดื่มน้ำตามมากๆ
  • ลูกพรุนแห้ง ทานได้ทั้งผลหรือดื่มเป็นน้ำวันละประมาณ 1.5-2 ลิตรเป็นประจำก็ได้ แนะนำให้รับประทานตอนกลางคืนก่อนเข้านอน แต่ไม่ควรทานมากหรือบ่อยเกินไป เพราะลูกพรุนมีน้ำตาลสูงโดยเฉพาะผู้ป่วยที่เป็นเบาหวานควรหลีกเลี่ยง
  • กล้วย โดยเฉพาะกล้วยน้ำว้าสุกจะมีไฟเบอร์ที่ช่วยเพิ่มกากอาหารให้ลำไส้
  • มะละกอ ช่วยกำจัดของเสียออกจากร่างกาย
  • แอปเปิ้ล ช่วยเพิ่มกากใยและช่วยป้องกันโรคหวัดได้อีกด้วย
  • มะม่วงสุก มีทั้งวิตามินเอ วิตามินซี และยังมีสารต้านอนุมูลอิสระ แต่ระวังไม่ควรทานเยอะเกินไปเพราะมีน้ำตาลมาก
  • ส้ม เต็มไปด้วยวิตามินซีและช่วยเพิ่มกากใย แนะนำให้ทานส้มวันละ 1-2 ลูกเป็นแระจำแล้วท้องผูกจะดีขึ้น
  • ชาเขียว มีคาเฟอีนช่วยเป็นยาระบายอ่อนๆ
  • โยเกิร์ต จะช่วยเปลี่ยนไบโอติกให้เป็นจุลินทรีย์ในลำไส้ได้ แนะนำให้กินวันละ 1 ถ้วย

กลับสู่สารบัญ

สรุป

ปัญหาท้องผูกไม่ใช่เรื่องธรรมดา หากปล่อยทิ้งไว้จนเรื้อรังอาจส่งผลแทรกซ้อนให้เป็นริดสีดวง มีรอยฉีกรอบรูทวาร รู้สึกคัน ถ้าร้ายแรงกว่านั้นอาจจะเป็นมะเร็งลำไส้ใหญ่เลยก้ได้ ดังนั้นหากพบว่าตนเองมีอาการท้องผูกมานานควรรีบรักษากับแพทย์ให้เร็วที่สุดนะครับ

กลับสู่สารบัญ